Σαράντα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τις 9 Οκτώβρη του 1967, ημέρα δολοφονίας του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα και των συντρόφων του στη Βολιβία. Στο πρόσωπο του Τσε σήμερα, εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι αναγνωρίζουν ένα ανιδιοτελή επαναστάτη, ένα σύμβολο, έναν μύθο, έναν άνθρωπο που το όνομα του ταυτίστηκε με τις ανολοκλήρωτες εξεγέρσεις της δεκαετίας του 60.

Σαράντα χρόνια μετά, το πρόσωπο του Τσε υπάρχει στις καρδιές των αγωνιστών ανά των κόσμο. Αλλά και για χρόνια και χρόνια, οι εγκέφαλοι του εκσυγχρονισμένου καπιταλισμού, μην μπορώντας να σπιλώσουν το όνομα του, προσπαθούν να το καπηλευτούν.

Τη φιγούρα του Τσε, το εμπόριο την έβαλε σε μπλουζάκια, κονκάρδες, μπρελόκ, περιοδικά και CD. Η αριστερά την έβαλε στις κόκκινες σημαίες της. Ένας Τσε ξεδοντιασμένος, ρομαντικός, ίσως όμως ξεπερασμένος, μηχανή κέρδους για τους εμπορευάμενους το πρόσωπό του; Ένας Τσε που άμα κουνάμε τη σημαία του, μας ξεπλένει από τα αμαρτήματά μας;

Το πρόσωπό του Τσε Γκεβάρα είναι επικίνδυνο ακόμη και σήμερα. Σήμερα, σαράντα χρόνια μετά, η Λατινική Αμερική δονείται από αγώνες και εξεγέρσεις που γίνονται στο όνομά του. Το πρόσωπό του βρίσκεται στα σπίτια των φοιτητών και των νέων, βρίσκεται στις σημαίες των αγώνων τους. Ότι εμπνέει τους αγώνες σε όλη τη γη, από την Ασία μέχρι την καρδιά των ΗΠΑ. Και ότι παρόλα τα χρόνια που πέρασαν ο Τσε είναι το αιώνιο σύμβολο της νιότης που δεν έσκυψε το κεφάλι στο σύστημα. Είναι το σύμβολο αυτών που δεν υποτάσσονται, που αγωνίζονται ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Δίκαια συγκινεί, εμπνέει, κινητοποιεί.

Ο Τσε, τη δεκαετία του ‘60 βρίσκεται στον ηγετικό πυρήνα της κουβανέζικης επανάστασης. Αλλά και σε διεθνές επίπεδο θα επιχειρήσει να μιλήσει για την αναγκαία γραμμή που πρέπει να ακολουθήσει το κομμουνιστικό κίνημα. Χαρακτηριστική η ομιλία του στη γενική συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών όπου θα πει: «Σαν μαρξιστές, έχουμε υποστηρίξει ότι η ειρηνική συνύπαρξη ανάμεσα στα κράτη δεν περιλαβαίνει τη συνύπαρξη ανάμεσα στους εκμεταλλευτές και στους εκμεταλλευόμενους, ανάμεσα στους καταπιεστές και στους καταπιεζόμενους», διαφωνώντας έτσι με τη πολιτική της ειρηνικής συνύπαρξης με το καπιταλισμό που ακολουθούσαν οι σοβιετικοί.

Ή ακόμη τo περίφημο σύνθημα του για «δύο, τρία, πολλά Βιετνάμ», δηλαδή να ανοίξουν παντού μέτωπα απέναντι στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Αυτά, τον τοποθετούν διεθνώς με τη γραμμή της επανάστασης, την περίοδο που η αριστερά έψαχνε να τα βρει με τον αντίπαλό της.

Αλλά και μέσα στη Κούβα, διαρκώς επιχειρεί να χτίσει μια άλλη κοινωνία, έναν νέο άνθρωπο. Η προσωπική του στάση σαν υπουργός βιομηχανίας να συμμετέχει σε εθελοντική χειρωνακτική εργασία και να αναγκάζει όλα τα υψηλόβαθμα στελέχη σε αυτή, καθώς και η απόρριψη των υλικών κινήτρων σαν το βασικό μοχλό ανάπτυξης της σοσιαλιστικής κοινωνίας, είναι πλευρές που αποδεικνύουν ότι ήταν διαφορετικός από τους «αξιωματούχους» και τους «προύχοντες» του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Ο Τσε δεν δίστασε να παρατήσει όλα τα προνόμια που είχε στη Κούβα (Υπουργός Βιομηχανίας, Διευθυντής της Κεντρικής τράπεζας) και να μπει πάλι στο δρόμο του αγώνα προκειμένου να υπηρετήσει την επανάσταση. Επιχειρεί αρχικά να συμμετέχει στον ένοπλο αγώνα του Κογκολέζικου λαού και έπειτα πηγαίνει στη Βολιβία μαζί με πιστούς αντάρτες να εκπαιδεύσουν αντάρτικες ομάδες. «Απομονωμένος» όμως από το εκεί Κομμουνιστικό Κόμμα και με την συνεργασία του στρατού της Βολιβίας και της CIA θα βρει το θάνατο στις 9/10/1967 στο χωριό Λα Ιγκέρα.

Ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα, γνήσιο τέκνο των ανολοκλήρωτων επαναστάσεων της δεκαετίας του 60 αποτελεί έναν ηγέτη του κομμουνιστικού κινήματος, παράδειγμα για την ανιδιοτέλεια, την αγωνιστικότητα, την ειλικρίνεια, την επιμονή του στο δρόμο του αγώνα. Παρά τη προσπάθεια του συστήματος να τον μετατρέψει σε ακίνδυνο σύμβολο, είναι σίγουρο πως σε κάθε κοινωνική εξέγερση που έρχεται, θα αναγνωρίζεται σαν ο κορυφαίος αντάρτης, ο σημαντικός κομμουνιστής, που έδειξε με τη δράση και το έργο του, τον δρόμο για μία κοινωνία δίχως εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Βαγγέλης Σπαθάς, Βόλος