Όσο κι αν δεν το πιστεύουμε η κυβέρνηση μας σκέφτεται… Νοιάζεται για τις ατέλειωτες ώρες που περάσαμε διαβάζοντας για να πετύχουμε σε μια σχολή. Πονάει για τις ατέλειωτες χιλιάδες ευρώ που ξοδέψαμε σε φροντιστήρια, ιδιαίτερα, κυκλώματα παραπαιδείας. Και αποφάσισε να δράσει:

Τέρμα στο Λύκειο – εξεταστικός προθάλαμος για τα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Τέρμα στις Πανελλαδικές - εξεταστικό σφαγείο των μαθητών. Σύνθημά τους η αλλαγή του τρόπου εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ. Οδηγός τους η μάχη ενάντια στο εξεταστικοκεντρικό σύστημα. Καθοδηγητής τους το παλλαϊκά αναγνωρισμένο κοινωνικό αίτημα της «ελεύθερης πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση»…

Και μετά ξυπνήσαμε.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση και ο αστισμός χρησιμοποιούν ένα αίτημα της αριστεράς και του εκπαιδευτικού κινήματος, το διαστρέφουν και το κάνουν επιθετική αιχμή της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης του εκπαιδευτικού συστήματος. Αυτή τη φορά όμως το κάνουν πολύ προκλητικά.

Μέσα στον Νοέμβρη ξεκινά στο πλαίσιο του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας (ΕΣΥΠ) «διάλογος» που θα έχει σαν βάση την ελεύθερη εισαγωγή στα ανώτατα ιδρύματα! Εδώ και καιρό βέβαια τα διάφορα φερέφωνα της κυβέρνησης τύπου Βερέμη, δίνουν συνεντεύξεις και ρίχνουν προτάσεις για το σύστημα εισαγωγής που οραματίζονται, το οποίο εντελώς τυχαία ταυτίζεται πλήρως με το σύστημα της Αγγλίας (χώρα-πρότυπο για την αναδιάρθρωση που επιχειρείται)… Τι όμως έχουν πραγματικά στο μυαλό τους;

Το Υπουργείο και οι σοφοί του ΕΣΥΠ, δεν μιλάνε για πραγματικά ελεύθερη πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αλλά για ελεύθερη πρόσβαση σε ένα «προπαρασκευαστικό έτος» το οποίο θα παίζει το ρόλο της «βάσης του 10», όπως γίνεται τώρα με τις πανελλαδικές εξετάσεις. Ο υπουργός είναι σαφής: «η γενικότερη ευρωπαϊκή τάση είναι να διευκολύνεται η πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το φίλτρο να μεταφέρεται από το Λύκειο μέσα στο Πανεπιστήμιο και στο ΤΕΙ και είναι βέβαιο ότι και η Ελλάδα δε μπορεί να μείνει έξω από την πανευρωπαϊκή λογική» (18/5/2008). Ο δε πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας Θ.Βερεμής εξηγεί ότι «ανάλογα με την κατεύθυνση που επιλέξει, θα προετοιμάζεται ο καθένας για μια περαιτέρω σπουδή».

Το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ αναφέρει: «Αλλαγή του εξεταστικού συστήματος με στόχο να επαλειφθεί η ανάγκη της φροντιστηριακής προετοιμασίας αλλά και της ανούσιας αποστήθισης… τα ΑΕΙ και ΤΕΙ θα θέτουν τους όρους εισαγωγής με βάση το Εθνικό Απολυτήριο οι οποίοι μπορεί να είναι διαφορετικοί από τμήμα σε τμήμα. Ο υποψήφιος θα εισάγεται στη Σχολή ή στο Πανεπιστήμιο, όχι στο τμήμα δίνοντάς του έτσι μεγαλύτερο εύρος επιλογών…». Το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ προφανώς θέλει να πει ότι με την πρότασή του θα απαλειφθεί (εξαφανιστεί) και όχι θα επαλειφθεί (επικαλυφθεί με αλοιφή) η παραπαιδεία. Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται πραγματικά για γλώσσα λανθάνουσα που λέει αλήθεια: Με αυτή την «ελεύθερη» πρόσβαση η παραπαιδεία όχι απλά δεν θα απαλειφθεί, αλλά θα εκτιναχτεί.

Τι σημαίνει η αλλαγή του συστήματος εισαγωγικών εξετάσεων;

Με τη δικομματικής έμπνευσης «ελεύθερη» πρόσβαση αποδιοργανώνονται πλήρως τα προγράμματα σπουδών των σχολών, μετατρέπονται τα Πανεπιστήμια σε εξεταστικά κέντρα, εντατικοποιούνται έντονα οι ρυθμοί σπουδών. Ο Στυλιανίδης σε άλλη συνέντευξή του στις 31/8 περιγράφει την κατάσταση που θα ακολουθήσει μετά την εφαρμογή του νέου τρόπου εισαγωγής: «ένα πιο αυστηρό σύστημα, από το οποίο φυσικά θα υπάρχει ένας αριθμός αποτυχόντων». Τα παραδείγματα από το εξωτερικό με τους κύκλους σπουδών, τα προαπαιτούμενα, τη διαγραφή φοιτητών μετά από 2 ή 3 αποτυχημένες εξετάσεις σε μαθήματα δεν είναι μακρινή εικόνα αλλά αυτό που επιδιώκουν να εφαρμόσουν με μοχλό πίεσης την «ελεύθερη πρόσβαση».

Απέναντι σε αυτό η αριστερά δεν μπορεί να αρκείται σε μια παραλλαγή της κυβερνητικής πρότασης, αποδεχόμενη τη λειτουργία του πρώτου έτους σαν έτος επιλογής και διαλογής. Και αυτό γιατί παρά τις προθέσεις, στο υπάρχον σύστημα, με τις υπάρχουσες προτεραιότητες, με τις υπάρχουσες δομές και τους υπάρχοντες προϋπολογισμούς, είναι σαφές ότι η ελεύθερη πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο θα μεταφραστεί σε ελεύθερη πρόσβαση μόνο στο προπαρασκευαστικό έτος. Από εκεί και πέρα το όνειρο της ελεύθερης πρόσβασης θα μετατραπεί σε εφιάλτης.

Οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί αφορούν το εξής: Ένα μέρος του μαθητικού πληθυσμού να πετιέται εκτός Λυκείου σε ΕΠΑΛ-ΕΠΑΣ. Το υπόλοιπο μέρος να φτάνει μετά πολλών κόπων στην Γ’ Λυκείου, όπου θα περνά σε προπαρασκευαστικό έτος και από εκεί και πέρα θα αρχίζει η μεγάλη σφαγή. Άρα το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ελεύθερη πρόσβαση από τη Γ’ Λυκείου στο Α’ έτος, αλλά και η ελεύθερη πρόσβαση από το γυμνάσιο στην Α’ Λυκείου, από την Α’ στη Β, από τη Β’ στη Γ’ Λυκείου και φυσικά από το Α’ έτος στο Β’ έτος κλπ.

Και ο υπουργός και οι κυβερνητικοί παρατρεχάμενοι μιλούν για τη δυνατότητα των Πανεπιστημίων να επιλέγουν τα ίδια τους αποφοίτους τους. Η αγγλοσαξονική λογική ενός τέτοιου Πανεπιστημίου, μπορεί να είναι ελκυστική στους Πανεπιστημιακούς κύκλους, είναι όμως παράλογη για τους μαθητές και φοιτητές. Ποια λογική έχει να μετατεθεί ένα χρόνο μετά το εξεταστικό φίλτρο; Ποιος πιστεύει ότι δεν θα γεμίσουμε φροντιστήρια και ιδιαίτερα και νέα παραπαιδεία όταν οι «εισαγωγικές» μετατεθούν ένα χρόνο μετά; Και μάλιστα ότι θα ανοιχτεί νέο πεδίον δόξης λαμπρόν για τους φροντιστηριάρχες που θα επεκτείνουν το άρμεγμα των οικογενειών έναν ακόμη χρόνο;

Η κυβέρνηση εσκεμμένα απαξιώνει, συκοφαντεί, οδηγεί στο μαρασμό τη δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση. Με τον φετινό προϋπολογισμό για την Παιδεία να φτάνει το 2,74%, ο Καραμανλής δηλώνει ρητά ότι δεν πρόκειται να δώσει λεφτά για την δημόσια εκπαίδευση. Αυτό σημαίνει ότι με την υπάρχουσα υποχρηματοδότηση, την αναγνώριση των κολεγίων και τον ανταγωνισμό που δημιουργείται ανάμεσα στα Δημόσια και τα Ιδιωτικά, το ζήτημα της «ελεύθερης πρόσβασης» μεταφράζεται σε «ελεύθερη αγορά» πτυχίων. Θέλουν να δημιουργήσουν μια ζούγκλα μετά το Λύκειο όπου οι σχολές θα λειτουργούν σαν επιχειρήσεις και οι φοιτητές σαν πελάτες.

Στη νεοφιλ-“ελεύθερη πρόσβαση” που σχεδιάζουν, αντιστεκόμαστε.

Αν δεν δεχόμαστε αυτού του τύπου την ελεύθερη πρόσβαση, ποια ελεύθερη πρόσβαση διεκδικούμε; Πώς απαντάμε στο πιεστικό ερώτημα «και θα γίνουν όλοι γιατροί»; Κι αυτό μάλιστα όταν υπερασπιζόμαστε τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης!

Φαίνεσαι πραγματικά παράλογος όταν λες να μπουν όλοι στα τριτοβάθμια ιδρύματα, να μην έχουν κανένα εξεταστικό φίλτρο και μετά να βρουν δουλειά στο αντικείμενο σπουδών τους! Πράγματι είναι παράλογο αν προσπαθείς να βρεις λογική στον τρόπο που λειτουργεί η αγορά. Η αντιπαράθεση πρέπει να μεταφερθεί σε άλλο πεδίο. 

Για το πρόβλημα της ανεργίας δεν ευθύνεται η εκπαίδευση και το πόσους πτυχιούχους έχουμε. Η ανεργία δε λύνεται με καμία ορθολογική διαχείριση των πτυχιούχων. Χρειάζεται ένα άλλο οικονομικό και παραγωγικό μοντέλο.

Πραγματική ελεύθερη πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης χωρίς προπαρασκευαστικά έτη και πολλαπλά φίλτρα.

Κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων που μετατρέπουν το Λύκειο σε εξεταστικό κέντρο προετοιμασίας. Αποσύνδεση του Λυκείου από την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η ελεύθερη πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο προϋποθέτει και ελεύθερη πρόσβαση στο απολυτήριο του Λυκείου, και ελεύθερη πρόσβαση στο πτυχίο. Όχι στη μεταφορά του εξεταστικού τσεκουριού μέσα στα ΑΕΙ και ΤΕΙ.

Όχι στην εντατικοποίηση – κολεγιοποίηση των ΑΕΙ και ΤΕΙ υπό το πρόσχημα της «ελεύθερης πρόσβασης».

Να μπει φραγμός στην ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση. Κανένας πολίτης, κανένας νέος σε κολέγιο ή ΚΕΣ. Να μην αναγνωριστούν. Αύξηση της χρηματοδότησης για υποδομές και απορρόφηση στα δημόσια τριτοβάθμια ιδρύματα όλων όσων θέλουν να σπουδάσουν.

Να κλείσουν οι μηχανισμοί κατάρτισης (ΙΕΚ, ΚΕΚ κλπ). Ολοκληρωμένο δίκτυο διετών επαγγελματικών σχολών, μετά το υποχρεωτικό ενιαίο δωδεκάχρονο σχολείο, που θα οδηγούν σε πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα για όλες τις τεχνικές ειδικότητες.

Πλήρη και καθορισμένα επαγγελματικά δικαιώματα για όλα τα ΑΕΙ-ΑΤΕΙ. Κανένα τμήμα χωρίς επαγγελματικά δικαιώματα.

Να πέσει ο εξευτελιστικός προϋπολογισμός του 2,74% για την Παιδεία. Να δοθεί τώρα το 5% που υποσχέθηκε η ΝΔ προεκλογικά.

ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ…

Μεγάλη Βρετανία: Το κάθε ίδρυμα καθορίζει το ίδιο το βαθμό που απαιτείται για την εισαγωγή και δέχεται αιτήσεις από τους υποψήφιους σπουδαστές. Στην πράξη, λόγω του συναγωνισμού για τις θέσεις, τα περισσότερα πανεπιστήμια απαιτούν βαθμολογία μεγαλύτερη από την ελάχιστη απαιτούμενη. Η αίτηση εισαγωγής υποβάλλεται μέσω της Υπηρεσίας εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση, που λειτουργεί ως γραφείο διαλογής. Εάν ένας φοιτητής δεν γίνει δεκτός σε κάποιο ίδρυμα στον πρώτο γύρο, αυτόματα μπαίνει στο δεύτερο. Η φοίτηση χωρίζεται σε Bachelor και Master και περιέχει προαπαιτούμενα και κύκλους σπουδών. Αν η απόδοση των φοιτητών είναι χαμηλότερη από την αναμενόμενη, αυτό σημαίνει τη διαγραφή τους από τη σχολή.

Γαλλία: Προϋπόθεση για την εγγραφή στο Πανεπιστήμιο είναι το απολυτήριο του Λυκείου (Baccalaureat). Θεωρητικά, λοιπόν, μπορούν όλοι οι υποψήφιοι να εισαχθούν στη σχολή της επιλογής τους. Ακολουθεί ένα προπαρασκευαστικό έτος και εισαγωγικές εξετάσεις στο τέλος του, όπου γίνεται η διαλογή των “ικανών”. Κατά τη διάρκεια της φοίτησης εφαρμόζονται κύκλοι σπουδών και προαπαιτούμενα, ενώ δε λείπουν και τα δίδακτρα.

Γερμανία: Τα σημαντικότερα κριτήρια για τη διαδικασία επιλογής των φοιτητών σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο είναι ο μέσος όρος βαθμολογίας του απολυτηρίου ("Abitur"), ο χρόνος αναμονής, ειδικές εξετάσεις και κοινωνικοί παράγοντες. Η φοίτηση χωρίζεται και εδώ σε Bachelor και Master, υπάρχουν προαπαιτούμενα μαθήματα και κύκλοι σπουδών ενώ το κάθε μάθημα μπορεί να δοθεί μέχρι 2-3 φορές (αν κοπείς περισσότερες, διαγράφεσαι από τη σχολή). Και σε αυτή τη χώρα πρέπει να καταβάλλονται δίδακτρα από τους φοιτητές.

Φινλανδία: Η εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση γίνεται με εξετάσεις. Περίπου το 50% ακολουθεί επαγγελματική κατάρτιση, η οποία είναι τριετής και οδηγεί και σε σπουδές στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Η Ανώτατη Εκπαίδευση συνίσταται στα Πανεπιστήμια και στις Πολυτεχνικές σχολές, που δίνουν έμφαση στη σύνδεση με την αγορά. Οι σπουδές στα πανεπιστήμια χωρίζονται σε Bachelor και Master και δεν απαιτούν δίδακτρα (τον τελευταίο καιρό συζητείται η επιβολή τους) αλλά πληρώνονται όλες οι παροχές.

ΗΠΑ: Οι σχολές είναι αυτές οι οποίες θέτουν τα κριτήρια για την εισαγωγή των μαθητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ανάλογα με τη φήμη του ιδρύματος κλιμακώνεται και η δυσκολία για την εισαγωγή. Το πτυχίο χωρίζεται σε Bachelor και Master και το κάθε μάθημα μπορεί να δοθεί μέχρι δύο φορές. Υπάρχουν δίδακτρα τα οποία αυξάνονται ανάλογα με τη φήμη της σχολής. Οι φοιτητές οι οποίοι “δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις” διαγράφονται.

Στρατής Λαμπρίδης, Κλειώ Δερμιτζάκη