Όλα ξεκινάνε από το κέρδος…

Αν κάποιος απορεί για τον φανατισμό και την εμμονή με την οποία η κυβέρνηση επιδιώκει την αναθεώρηση του άρθρου 16 και την ίδρυση κολεγίων, η απάντηση είναι απλή: τα πάντα γίνονται για το κέρδος.

Η εκπαίδευση, και μάλιστα η τριτοβάθμια είναι πια είδος πρώτης ανάγκης. Έχει τεράστια κοινωνική ζήτηση και μέσα σε ένα περιβάλλον εργασιακών αδιεξόδων, οι καλύτερες δυνατές σπουδές είναι ο πρώτιστος στόχος για τους μαθητές, τους νέους και τις οικογένειές τους.

Στο Ελληνικό κράτος, από την αρχή της ίδρυσής του το Πανεπιστήμιο ήταν Δημόσιο και Δωρεάν. Αλλεπάλληλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στον 20ο αιώνα διατήρησαν, κατοχύρωσαν, διεύρυναν τον δημόσιο χαρακτήρα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης: Είτε γιατί αυτό ήταν το αποτέλεσμα αγώνων και διεκδικήσεων του προοδευτικού κινήματος, είτε γιατί έτσι καλύπτονταν οι ανάγκες της ανάπτυξης και του αστικού εκσυγχρονισμού στην ελληνική κοινωνία.

Τα πράγματα παίρνουν άλλη τροπή με την κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού τις τελευταίες δεκαετίες. Ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί την ολοκληρωτική, εκδικητική παλινόρθωση των συμφερόντων του ιδιωτικού κεφαλαίου, διαλύοντας κάθε παλιότερη λαϊκή και κοινωνική κατάκτηση.

Οι κυβερνήσεις και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, τις τελευταίες δεκαετίες ψάχνουν τρόπους και χώρους όπου το κεφάλαιο μπορεί να κερδοφορήσει. Ιδιωτικοποιούν κερδοφόρους οργανισμούς και υπηρεσίες, ξεπουλάνε το δημόσιο πλούτο, απαξιώνουν τα κοινωνικά δικαιώματα, συκοφαντούν τις δημόσιες υπηρεσίες, ώστε να απελευθερωθεί χώρος για το ιδιωτικό κεφάλαιο.

Αυτό έγινε και με την παιδεία.

Η ιδιωτικοποίηση των Πανεπιστημίων βρίσκει εμπόδιο στο Σύνταγμα

Το ιδιωτικό κεφάλαιο πασχίζει να βρει παντού χώρους όπου με ελάχιστα έξοδα θα του επιστραφούν τεράστια έσοδα. Ο χώρος των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων είναι ότι πρέπει: Με έξοδα και υποδομές συνοικιακού φροντιστηρίου και με εξαιρετικά θολές τις ακαδημαϊκές προϋποθέσεις, το ιδιωτικό κεφάλαιο μπορεί να ανοίξει ιδιωτικό πανεπιστήμιο και μέσα σε 2-3 χρόνια να κάνει ολοκληρωτική απόσβεση και έπειτα να αρχίζει να κερδοσκοπεί.

Ας φανταστούμε τι θα σήμαινε μια ιδιωτική σχολή παραγωγής και πώλησης πτυχίων δασκάλου. Παραγωγής και πώλησης πτυχίων ιατρικής. Παραγωγής και πώλησης πτυχίων πολυτεχνείου. Πόσοι και πόσοι νέοι και οικογένειες δεν θα προσέτρεχαν σε αυτά, πληρώνοντας τεράστια δίδακτρα ώστε να εξασφαλίσουν το μέλλον τους;

Πονηρά σκεπτόμενοι και οι κυβερνήσεις των δύο κομμάτων (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ) και οι επιχειρηματίες αναρωτιούνται: Για ποιο λόγο λοιπόν το δημόσιο να έχει μονοπώλιο στην εκπαίδευση; Για ποιο λόγο να μην μπορούν και τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια να δίνουν πτυχία επί πληρωμή; Για ποιο λόγο ο μαθητής να μπορεί να ξοδέψει μια περιουσία στα φροντιστήρια για να περάσει με εξετάσεις στα Δημόσια ΑΕΙ και ΤΕΙ και να μην ξοδέψει άλλα τόσα για να πάει σε ένα ιδιωτικό Πανεπιστήμιο;

Αυτή είναι μια τεράστια αγορά, μια κότα με χρυσά αυγά, ένας χρυσοφόρος ορίζοντας προς εκμετάλλευση. Σιγά μην αφήσουν τέτοια ευκαιρία να πάει χαμένη.

Μόνο που υπάρχει ένα εμπόδιο: Το σύνταγμα που ψηφίστηκε το 1975 μετά τη Χούντα απαγορεύει ρητά να υπάρχει ιδιωτικό ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Θα νόμιζε κανείς ότι σέβονται το σύνταγμα που οι ίδιοι (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ) υπερψήφισαν τότε. Αμ δε.

Όπου υπάρχει συμφέρον για το κεφάλαιο, το Σύνταγμα, η Έννομος Τάξις, η Πατρίς και το Κοινοβούλιον γίνονται κουρελόχαρτα.

Το άρθρο 16 έπρεπε να καταργηθεί. Αλλά η ιστορία μας ξεκινάει πριν την τελευταία προσπάθεια αναθεώρησης.

Η κοινοτική οδηγία και η Ε.Ε.

Ήδη από τη δεκαετία του 80 η ένταξη της Ελλάδας στην τότε ΕΟΚ γεννά τη συζήτηση για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια. Στο όνομα της ελεύθερης και ενωμένης αγοράς όπου εργαζόμενοι, πολίτες και πτυχία, πρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα διότι είμαστε «πάνω από όλα Ευρωπαίοι», τα αγγλικά (κατά βάση) Πανεπιστήμια (για την ακρίβεια κολέγια δεύτερης διαλογής) ξεκινάνε επιχείρηση να πουλάνε πτυχία παντού. Άλλωστε στην Αγγλία ο νεοφιλελευθερισμός και η ιδιωτική πρωτοβουλία ξεκίνησαν πολύ νωρίτερα και η αγοραπωλησία πτυχίων γίνεται επισήμως και συστηματικά.

Χρησιμοποιώντας την κοινοτική νομοθεσία η Κομισιόν στέλνει παντού εντολές και οδηγίες όπου στο όνομα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζόμενων και των φοιτητών ζητάει να υπάρχει μηχανισμός ισοτίμησης των πτυχίων. Μέχρις εδώ ας πούμε ότι μπορεί να υπάρξει κατανόηση.

Το ιδιωτικό κεφάλαιο όμως ζητάει τα πάντα. Δεν αρκεί η φάμπρικα της μετανάστευσης Ελλήνων φοιτητών στο εξωτερικό. Πρέπει και οι ντόπιοι αετονύχηδες να φάνε. Και έτσι αρχίζει να ταυτίζεται η εκπαίδευση με το εμπόριο.

Το franchise έρχεται και στην εκπαίδευση

Το franchise (δικαιόχρηση) αποτελεί εμπορική πρακτική όπου ένα μικρομάγαζο (πχ το τυροπιτάδικο της γειτονιάς) πληρώνει κάποια δικαιώματα σε μια επιχείρηση (πχ στη Γρηγόρης Μικρογεύματα Α.Ε.) και αποκτά το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το όνομα (κατοχυρωμένος τίτλος), τις υπηρεσίες της και τα τυποποιημένα προϊόντα της. Έτσι το παλιό τυροπιτάδικο του κυρ-Μπάμπη γίνεται το σύγχρονο κατάστημα του Γρηγόρης… Αυξάνει τα κέρδη του, γίνεται τμήμα μιας αλυσίδας, μειώνει τα ρίσκα του, γίνεται πολυδιαφημιζόμενο brandname, κατοχυρώνεται πιο εύκολα στην αγορά.

Δεδομένου ότι η Ε.Ε. επιβάλει μια ορισμένη ισότητα ανάμεσα σε όσους σπουδάζουν στα αγγλικά Πανεπιστήμια (είτε δημόσια, είτε ιδιωτικά) και σε όσους σπουδάζουν στα δημόσια ελληνικά, το μυαλό των αετονύχηδων μπίζνεσμεν της εκπαίδευσης πάει στο franchise. Γιατί με το franchise να πουλιούνται μόνο τυρόπιτες και να μην πουλιούνται και πτυχία;

Έτσι αρχίζουν να ιδρύονται ελληνικά κολέγια – παραρτήματα αγγλικών ή αμερικανικών κολεγίων: Κολεγίων όμως δεύτερης και τρίτης διαλογής, και όχι μεγάλων και σοβαρών πανεπιστημίων που και αποφεύγουν και δεν έχουν ανάγκη να ιδρύουν υποπαραρτήματα και να πουλάνε πτυχία.

Με βάση τις κοινοτικές οδηγίες (η πρώτη που βγήκε ήταν η οδηγία 48 του 1989), το ελληνικό κράτος οφείλει να αναγνωρίσει τα πτυχία των ελληνικών παραρτημάτων ως ισότιμων με τα μητρικά αγγλικά κολέγια και ως εκ τούτου ισότιμα με τα ελληνικά Πανεπιστήμια. Για να δουλέψει το κόλπο φτιάχτηκε ένας μηχανισμός ισοτίμησης (παλιά ήταν το ΔΙΚΑΤΣΑ, σήμερα το ΔΟΑΤΑΠ), όπου οι τριετείς σπουδές στην αλλοδαπή ισοδυναμούν με bachelor (βασικό πτυχίο) και οι πενταετείς με master (μεταπτυχιακό).

Η Ε.Ε. πίεζε διαρκώς στην κατεύθυνση αυτή, και απειλούσε με πρόστιμα την ελληνική κυβέρνηση. Οι κυβερνήσεις της δεκαετίας του ’90, αν και γκρίνιαζαν για τα πρόστιμα, ήταν ικανοποιημένες που θα απελευθερωνόταν το έδαφος για ιδιωτική κερδοφορία στην τριτοβάθμια: Θέλουν να κρυφτούν, αλλά η χαρά δεν τις αφήνει...

Τα «τετελεσμένα» του νόμου για τα κολέγια

Όταν το φοιτητικό κίνημα έσπασε την δικομματική απόπειρα να αναθεωρηθεί το άρθρο 16, η κυβέρνηση βρήκε αδιέξοδο. Ενώ χρόνια και χρόνια ονειρευόταν τη στιγμή όπου θα απελευθερωθεί η αγορά των ιδιωτικών Πανεπιστημίων, δεν μπόρεσε να καταργήσει τη ρητή απαγόρευση του Συντάγματος.

Επειδή όμως στη δημοκρατία της αγοράς δεν υπάρχουν αδιέξοδα, η κυβέρνηση σκέφτηκε και αποφάσισε να παρακάμψει το Σύνταγμα. Έτσι κι αλλιώς οι νόμοι είναι για να τους ξεσκίζουν οι ισχυροί και να τους υπακούουν οι αδύνατοι.

Έφερε στο προσκήνιο τις κοινοτικές οδηγίες (πέρα από την 48/89, προστέθηκε και η 36/05) και επιχείρησε να θεσμοθετήσει την εξίσωση που αναφέραμε παραπάνω: Ελληνικό παράρτημα κολεγίου = Αγγλικό κολέγιο = Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Εννοείται κιόλας πως γνωμοδότησε ότι το κοινοτικό δίκαιο υπερισχύει του ελληνικού και αφού η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπει το εκπαιδευτικό franchise και επιβάλει εξίσωση των πτυχίων εντός Ε.Ε, η δουλειά τέλειωσε…

Τέλειωσε;

Η κατάσταση δεν είναι τόσο ρόδινη όσο θέλει να τη βλέπει η κυβέρνηση Καραμανλή και ο Υπουργός (παρα) Παιδείας. Η απαγόρευση του ελληνικού Συντάγματος εξακολουθεί να ισχύει και αν κάνει νόμο το ελληνικό κράτος που να επιβάλει πλήρη ισοτίμηση δημόσιων ΑΕΙ και ΤΕΙ με τα ιδιωτικά Κολέγια, αυτός ο νόμος θα κριθεί αντισυνταγματικός.

Έτσι αρχίζει το δούλεμα: Ο Στυλιανίδης μιλάει όχι για ακαδημαϊκή ισοτίμηση, αλλά για επαγγελματική αναγνώριση. Τάχα το Σύνταγμα έχει μόνο ακαδημαϊκή πλευρά στην απαγόρευση των ιδιωτικών Πανεπιστημίων, ενώ αυτός και ο νόμος του βλέπουν την επαγγελματική πλευρά.

Δεν εξηγεί βέβαια γιατί δεν βλέπει τις περίπου 100.000 αποφοίτων των δημόσιων ΤΕΙ (που με την προηγούμενη κυβέρνηση έγιναν και ανώτατα), αλλά «ξέχασαν» να τους αναγνωρίσουν επαγγελματικά δικαιώματα…

Η πορεία της Ε.Ε. προς μια κοινωνία «δικαιοσύνης και αλληλεγγύης»: Μετά ξυπνήσαμε…

Η διδακτική ιστορία των κολεγίων είναι πολύ χρήσιμη για να καταρριφθεί ο μύθος της καλής Ε.Ε. και της ακόμη καλύτερης ευρωπαϊκής ενοποίησης. Από την εποχή της κοινοτικής οδηγίας 48/89 και της Λευκής Βίβλου για την Εκπαίδευση, περάσαμε στις συνθήκες της Μπολόνια και της Λισαβόνας που επιβάλουν απροκάλυπτα τις ανάγκες της αγοράς και του ιδιωτικού κεφαλαίου, και προτρέπουν σε ευελιξία, ανταγωνιστικότητα, απασχολησιμότητα, κινητικότητα κεφαλαίων, πτυχίων, δικαιωμάτων, εργαζομένων. Μόνο που στην περίπτωσή μας δεν έχουμε να κάνουμε με τουρισμό όπου η κινητικότητα είναι ελκυστική ιδέα, αλλά με εκπαίδευση και εργασιακά δικαιώματα όπου η κινητικότητα σημαίνει προς τα κάτω συμπίεση. Εδώ και 20 χρόνια η Ε.Ε. επιβάλει με νύχια και με δόντια τα συμφέροντα του κεφαλαίου, τις ιδιωτικοποιήσεις, την αναίρεση κατακτήσεων.

Οι στόχοι της κυβέρνησης

Το βασικό ήδη το αναφέραμε: να κάνει τον χώρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πεδίο κερδοσκοπίας του ιδιωτικού κεφαλαίου που θα εκμεταλλευτεί μέχρι οικονομικής εξόντωσης την επιθυμία των νέων να σπουδάσουν. Αν σήμερα με θολό το τοπίο της αναγνώρισης το ετήσιο κόστος είναι 8.000€ κατά μέσο όρο, αύριο με πλήρη αναγνώριση, το κόστος θα εκτιναχτεί στα 15.000 και 20.000€ το χρόνο. Εκεί θα δοθεί νόημα και στα φοιτητοδάνεια για τα οποία πασχίζει ο Γιώργος Παπανδρέου του ΠΑΣΟΚ… Σημειωτέον ότι το κόστος για την άδεια λειτουργίας ενός κολεγίου είναι 20.000€… Η απόσβεση γίνεται από 3 μόνο σπουδαστές μέσα σε ένα μόνο χρόνο!

Να δημιουργεί πελατεία στα κολέγια: Βάση του 10, διαρκής απόρριψη από το Λύκειο προς ΕΠΑΛ – ΕΠΑΣ, αλλά και εσκεμμένη και ύπουλη συστηματική απαξίωση στη Δημόσια Παιδεία. Ο Στυλιανίδης είναι ο Μέγας Ευεργέτης των εκπαιδευτικών παραμάγαζων, όταν δηλώνει ότι μόνο το σοκ από την ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων θα συνεφέρει τα δημόσια ΑΕΙ και ΤΕΙ. Από κοντά και ο Πάγκαλος του ΠΑΣΟΚ που βρίζει συνέχεια τους φοιτητές και του Πανεπιστημιακούς. Ο γονιός που βομβαρδίζεται από ψέματα και συκοφαντίες για το ελληνικό Πανεπιστήμιο, θα σκεφτεί καλύτερα το ιδιωτικό, κι ας αιμορραγήσει οικονομικά. Άξιος ο μισθός των πολιτικών του δικομματισμού…

Η αναγνώριση κολεγίων και η ισοτίμηση των πτυχίων αφορά και τα σημερινά δημόσια ΑΕΙ και ΤΕΙ: Πρώτον επειδή συμπιέζει εργασιακά και επαγγελματικά δικαιώματα προς τα κάτω. Δεύτερον επειδή η ισοτίμηση επιβάλει το σύστημα bachelor – master. Τα 4ετή ελληνικά Πανεπιστήμια οδηγούνται στην εξίσωση με τα 3ετή bachelor, ενώ και τα 5ετή (Πολυτεχνεία, Γεωπονικές κλπ) δεν αναγνωρίζονται σαν master. Αυτή η απαξίωση των ελληνικών πτυχίων θα συμβεί de facto με την ίδρυση κολεγίων.

Θα δημιουργηθεί ρεύμα και κλίμα κολεγιοποίησης των ΑΕΙ και ΤΕΙ: Πειθάρχηση, εντατικοποίηση, πληρωμή συγγραμμάτων (ήδη συμβαίνει), διάλυση φοιτητικού συνδικαλισμού (ήδη υλοποιείται), αποσυγκρότηση επιστημονικών αντικειμένων, μετατροπή της «επιστημονικής» γνώσης σε εφήμερη κατάρτιση.

Θα ανατιναχτεί οριστικά η σχέση πτυχίου – εργασιακού δικαιώματος. Το κοινωνικό δικαίωμα στην εργασία θα καταργηθεί. Η ζούγκλα των πολλαπλών πτυχίων, της δια βίου εκπαίδευσης, της ισοτίμησης/συμπίεσης προς τα κάτω, θα κατοχυρωθεί περισσότερο.

Η ανάγκη πελατείας για τα κολέγια θα κάνει την κυβέρνηση να υποχρηματοδοτεί όλο και περισσότερο τα ΑΕΙ και ΤΕΙ, να βάζει όλο και περισσότερους φραγμούς στο Λύκειο, να πολλαπλασιάζει τη μαθητική διαρροή. Η κατάσταση στη δημόσια εκπαίδευση θα χειροτερεύσει δραματικά.

Παλεύουμε για:

Κατάργηση του νόμου 3696 που αναγνωρίζει τα κολέγια

Καμία εφαρμογή της οδηγίας 36/2005

Ρύθμιση για τα δικαιώματα των αποφοίτων των ΚΕΣ, των ΙΕΚ και κάθε μεταδευτεροβάθμιου μηχανισμού κατάρτισης και ταυτόχρονη κατάργησή τους

Όχι στα ιδιωτικά Πανεπιστήμια – Κάτω τα χέρια από το Άρθρο 16

Το συνταγματικό πραξικόπημα της κυβέρνησης Καραμανλή δεν θα περάσει

Λ.Φ.